Minggu11: Jurnal Refleksi

Assalamualaikum w.b.t.

Minngu lepas suasana dari luar bilik brassband gelap jek..kupikir tak ada kelas..Rupa-rupanya ada..hehehe... Kali pertama dalam hidup, menonton wayang kulit secara langsung... Memang seronok. Walaupun ada terdapat perkatan-perkataan yang tidak difahami namun saya tetap terhibur. Terima kasih Encik Amran kerana memberi peluang kepada saya untuk mengalami perkara-perkara sebegini sepanjang kursus muzik tradisional ini berlangsung.

Topik pembentangan pada kelas minggu lepas ialah wayang kulit. Beberapa jenis wayang kulit telah diterangkan namun mereka telah memberi penekanan kepada wayang kulit Kelantan. Demo yang ditontonkan juga ialah wayang kulit Kelantan.

Teruskan Membaca...

Minggu 10: Jurnal Refleksi

Asslaamualaikum w.b.t

Dua minggu ni terasa sangat sibuk, tidak terurus dan stress. Semuanya gara-gara buat asigment last minute. Memang berserabut. Tapi tugasan setiap minggu kelas En Amran iaitu jurnal refleksi tidak diabaikan. Pada minggu lepas iaitu minggu 10, terdapat dua kumpulan yang membuat pembentangan iaitu kumpulan Nobat dan Kumpulan Orkestra Cina Moden. setiap kumpulan tersebut ada membuat kajian lapangan.

Seperti kumpulan Nobat, mereka telah melakukan kajian lapangan di Istana Perak. Sangat menarik. Saya tidak pernah masuk ke istana lagi seumur hidup ni..

Di Malaysia, Nobat hanya terdapat di Kedah, Terengganu, Selangor dan Perak. Menurut sejarah, kedatangan nobat ke Malaysia tiada bukti kukuh. Terdapat pendapat yang mengatakan ia telah muncul sejak 4 kurun dahulu di sini. Nobat mula dimainkan di Melaka semasa pemerintahan Sultan Muhammad Shah pada 1435. Pendapat lain mengatakan bahawa ia dibawa masuk oleh pedagang-pedagang Arab.

Rupa-rupanya di Malaysia cuma ada satu sahaja Balai Nobat iaitu di Kedah. Ia dibina semasa pemerintahan Sultan ke-19 iaitu Sultan Muhammad Jiwa Zainal Abidin. ia telah diubahsuai oleh Sultan ke- 25 iaitu Sultan Ahmad Tajudin dan Sultan ke-26, Sultan Sbdul Hamid. Sekarang ia mempunyai struktur logam dan batu-bata.

Alat-alat muzik nobat ialah serunai, gendang ibu dan anak, nafiri, gong dan mahaguru atau semambu. tetapi semambu itu bukan alat muzik tapi ia seperti cokmar dan ia merupakan alat terpenting dalam Nobat. Lagu-lagu yang dimainkan dalam nobat ialah seperti Lagu Belayar, Lagu Raja Burung.

terdapat perbezaan dan persamaan dalam nobat bagi setiap negeri. Contoh perbezaan antara Nobat negeri Perak dengan Nobat negeri Kedah ialah di Perak, nobat hanya dimainkan pada hari-hari tertentu sahaja manakala nobat negeri Kedah dimainkan pada setiap hari.

Terdapat pantang larang dalam nobat dan sekiranya ia dilanggar maka bencana akan menimpa kepada si pesalah. antaranya ialah, alat muzik nobat tidak boleh dipersendakan dan tidak boleh diubah sesuka hati. Selain itu, yang paling memeranjatkan saya ialah pantang larangnya yang tidak membenarkan sesiapa melitas di hadapan alat muzik nobat semasa alat muzik tersebut dibawa turun ke Balai Besar.

Pembentangan orkestra muzik moden pula merupakan sesuatu yang amat berlainan dan tidak saya ketahui. Bila disebut tajuk pembentangan, terus terlintas di fikiran saya tentang opera Cina yang sering dipersembahkan di sesuatu kawasan berpenduduk Cina. Ternyata sangkaan saya sangat meleset.

Teruskan Membaca...

Minggu 9: Jurnal Refleksi

Assalamualaikkum w.b.t.

Pada kuliah yang lalu, Profesor Dr Hassan serta beberapa pemain muzik UPSI telah diundang untuk menunjukkan demo muzik wayang kulit. Beliau juga turut memberikan sedikit penerangan tentang alat muzik yang dimainkan, dan dipanggil sebagai apa di negara-negara lain. Sebagai contohnya, beliau menerangkan tiga jenis serunai iaitu yang digunakan di dalam wayang kulit ialah serunai anak dan ibu manakala serunai yang digunakan dalam silat ialah serunai nyanyi.

DEMO PROFESOR DR HASSAN BERSAMA EN AMRAN DAN PEMAIN MUZIK

Nasib baik En Amran telah memberi kuliah mengenai wayang kulit, jika tidak pasti saya tidak tahu apa-apa mengenai alat muzik yang disebut oleh Profesor Dr Hassan. Selain itu, beliau juga turut memberi penerangan tentang penceritaan di dalam wayang kulit. Menurut beliau, keunikan di dalam muzik wayang kulit ini ialah tingkahnya.

Setelah hampir satu jam beliau bersama pemain-pemain muzik yang lain membuat demo, maka pembentangan yang dilakukan pada hari itu dimulakan. Pembentangan yang dilakukan pada hari tersebut ialah mengenai Makyung. En Amran telah memberi kuliah mengenai Makyung sebelum ini. Jadi, banyak juga perkara yang telah saya ketahui.

Set induksi yang dilakukan oleh kumpulan pembentang sangat menarik. Mereka mengajar kami beberapa gerakan dalam Makyung. Sangat sukar rupa-rupanya. Jika dilihat di video atau kaca televisyen ia seperti mudah untuk ditarikan, tetapi ternyata sangkaan saya tersilap. Silap haribulan kaki boleh terkehel.

Kelas pada hari itu habis lewat daripada kebiasaan. Minta maaf terlebih dahulu, sebenarnya, pembentangan pada hari itu agak membosankan dan saya tidak berapa faham apa yang ingin disampaikan oleh pihak pembentang. Mungkin kerana faktor bahasa yang digunakan. Saya harap, kumpulan pembentang dapat memperbaiki bahasa kamu pada masa akan datang. Kita sebagai bakal guru perlu menguasai bahasa Melayu khususnya, kerana kita akan mengajar dan kefahaman pelajar amat penting.

Sekian.

Teruskan Membaca...

Minggu 8: Jurnal Refleksi

Asslamualaikum w.b.t....

Terlebih dahulu saya ingin mengucapkan Selamat Hari Raya Aidilfitri. Lagi dua hari sahaja kita akan menyambut hari raya Aidilfitri yang mulia ini. Namun begitu, tanggungjawab seperti biasa perlu dilaksanakan. Jurnal refleksi yang perlu dilakukan selepas setiap kuliah tidak saya lupakan. Pada minggu 8 yang lalu kumpulan pembentangan adalah berkisar mengenai Menora. Ingin saya jelaskan sekali lagi bahawa sebelum menjalani kursusu Muzik Tradisional ini saya memang tidak pernah mendengar mengenai Menora apatah lagi mengetahui sejarah dan bagaimana terciptanya menora dan apa itu menora. Alhamdulillah kini saya telah mengetahui serba sedikit mengenai Menora setelah diperjelaskan lagi oleh kumpulan pembentangan Menora. Tahniah diucapkan kepada semua pembentang atas kerjasama dan persembahan yang telah kamu lakukan.

Semasa minggu ke-8, hanya satu kumpulan sahaja yang membuat pembentangan. Hal ini kerana En Amran mengatakan bahawa masa tidak cukup untuk membuat 2 pembantangan dan mungkin juga kerana ia memerlukan penjelasan yang lebih disebabkan pengetahuan tentang Menora ini boleh dikatakan tidak sampai 10% pun. Terasa rugi sekiranya kita sebagai rakyat Malaysia tidak mengetahui khazanah kebudayaan yang ada di negara kita ini.

Pembentangan pada hari itu boleh dikatakan hangat kerana banyak persoalan yang diutarakan oleh para pelajar dan juga En Amran sendiri. Kumpulan tersebut telah mengedarkan keratan keratan akhbar dan juga maklumat-maklumat mengenai Menora. Terdapat keratan akhbar yang telah berusia 20 TAHUN. Pembelajaran pada hari itu sangat menarik.




Tarian Menora ialah sejenis drama tradisional Melayu yang dikatakan dipengaruhi oleh seni drama Siam dan telah menjadi popular di negeri Perlis, Kelantan dan Kedah. Tarian ini mempunyai pakaian yang tersendiri. Terdapat perbezaan yang dapat dilihat samada menora tersebut Siam ataupun Melayu. Iaitu melalui bentuk kostum yang dipakai di badan dan di kepala.

Teruskan Membaca...

Minggu 7: Jurnal Refleksi

Assalamualaikum dan salam muhibah..

Seperti biasa, setiap minggu saya perlu membuat jurnal refleksi sebagai salah satu tugasan yang perlu saya lakukan dalam kursus muzik tradisional ini. Alhamdulillah...sudah masuk minggu ke tujuh. Bermula pada minggu ke tujuh menandakan bermulanya minggu pembentangan. Pada kuliah tujuh yang lepas, kumpulan saya iaitu kumpulan kuda kepang, dan juga kumpulan keroncong telah membuat pembentangan. Tahniah diucapkan kepada semua pembentang di atas kejayaan menyiapkan tugasan yang diberikan dengan baik sekali.

Di sini saya ingin mengucapkan terima kasih kepada ahli kumpulan kuda kepang yang lain iaitu Nurulliyana, Shaafri, Eddy, Lubna dan Nursuhadah kerana telah memberikan kerjasama dan komitmen yang amat baik dalam menyiapkan tugasan blog dan power point. Tahniah!

Pembentangan kumpulan keroncong memberi pendedahan yang jelas kepada saya. Pengkhususan dalam cara permainan dan demonstrasi yang ditunjukkan oleh pelajar jurusan muzik amat menarik. Banyak istilah-istilah yang digunakan tidak pernah saya dengari seperti pizzicato. Evolusi yang berlaku dalam keroncong dari segi alat yang akhirnya kini ada tujuh alat iaitu violin, seruling, gitar, cuk, cak, cello dan double bass. Selain itu, muncul beberapa jenis keroncong seperti keroncong langgam, keroncong asli, keroncong extra dan jug stambul. Terdapat perbezaan bentuk dalam setiap jenis keroncong tersebut. Kerjasama yang diberikan oleh senior-senior Muzik terhadap kumpulan ini amat menarik perhatian saya. Perkongsian ilmu sebegini dapat mendatangkan faedah kepada semua di samping mengeratkan silaturrahim di antara junior dan senior..InsyaAllah..

Sememangnya saya amat meminati muzik keroncong. Mungkin kerana pendedahan keluarga saya menyebabkan saya amat meminati muzik ini. Pukul 10 malam hingga 2.oo pagi di radio Johor, best 104.10 sering menjadi pilihan saya. Sejak dibangku sekolah lagi, saya sering dicemuh kerana menyanyikan lagu-lagu keroncong, kawan-kawan saya akan mengatakan 'kau dah takde lagu lain ape nak nyanyi?'..tp itu tidak mematahkan minat saya terhadap muzik keroncong. Di UPSI juga saya pernah mencuba nasib dalam ujibakat keroncong tapi tak berjaya. Sekiranya ada lagi peluang sebegitu saya tidak akan jemu untuk mencuba nasib kerana minat yang sangat mendalam terhadap keroncong. Pernah juga saya mengikut latihan keroncong yang dimainkan oleh senior-senior Muzik UPSI di bawah pimpinan En Azman kerana ingin belajar teknik-teknik yang betul untuk menyanyikan lagu-lagu keroncong, tetapi disebabkan malu dan tidak mempunyai rakan di situ, saya cuma pergi dua kali sahaja.huhuhuhu...

Keindahan muzik keroncong yang mendamaikan sangat memberi ketenangan kepada saya apabila mendengarnya. Antara lagu yang mejadi kegemaran saya ialah Jangan Ditanya, Mahameru, Layu Sebelum Berkembang, Benggawan Solo, Mariam Manis, Selendang Sutera dan banyak lagi.

Saya amat berharap agar muzik keroncong ini berkembang mekar dan tidak akan ditelan zaman dan agar kerajaan negeri Johor memperbayak lagi inisiatif untuk mendedahkan muzik keroncong ini ke seluruh Malaysia khususnya. Amin...

Wa'salam



JANGAN DITANYA

DI BAWAH SINAR BULAN PURNAMA

Teruskan Membaca...

Minggu 6: Jurnal Refleksi

Assalamualaikum w.b.t

Alhamdulillah hari ini sudah 11 hari kita menyambut Ramadhan. Hari ini saya terpanggil untuk menyiapkan tugasan mingguan saya iaitu jurnal refleksi. Rasanya begitu cepat masa berlalu. Rupa-rupanya sudah enam minggu saya menghadiri kuliah Muzik Tradisional di bawah pimpinan En Amran. Sebelum memulakan kuliah pada hari tersebut, En Amran telah menayangkan 4 video dan menyuruh kami meneka apakah jenis muzik tersebut. Video yang dipaparkan ialah video Makyung, Menora dan Mekmulong. Saya tidak mengetahui video Menora dan Mekmulong kerana tidak pernah tahu bagaimana rupa muzik tari tersebut. Tetapi setelah diberitahu oleh Bancha barulah saya tahu.

Pada kuliah minggu enam yang lalu, En Amran telah memberi kuliah mengenai makyung dan kompang. Pengkhususan kuliah pada hari tersebut ialah sejarah Makyung dan Kompang, persembahan Makyung, alat muzik Makyung dan Kompang serta muzik Makyung dan Kompang.



Makyung berasal dari Patani, kemudian tersebar luas di Semenanjung Malaysia, Medan, dan Kepulauan Riau-Lingga di Indonesia. Terdapat dua tujuan Makyung dipersembahkan iaitu untuk ritual dan yang kedua adalah untuk persembahan. Sekiranya untuk ritual, ia dipersembahkan melalui Main Puteri yang bertujuan untuk sembuhkan penyakit. Ia sebagai sembah guru dan aras panggungnya sama dengan aras tanah. Manakala jika hanya untuk persembahan pula lantai panggung didirikan beberapa kaki dari atas tanah dan beratap serta ruang berlakonnya di tengah-tengah panggung. Makyung merupakan bentuk seni lakon yang kuno dan ia telah diiktiraf oleh UNESCO.




Kedudukan persembahannya adalah dalam bentuk bulatan. Pemain rebab merupakan ketua. Di dalam Makyung terdapat watak-watak seperti Pak Yung, Mak Yung, Peran Tua dan Tok Wak. Apa yang paling penting di dalam Makyung ini ialah ia dimulakan dengan mengadap rebab. Ia sebagai simbol penghormatan kepada rebab. Alat muzik ada tiga iaitu sepasang gendang, sepasang tetawak dan sebuah rebab bertali tiga. Serunai, geduk dan canai merupakan alat muzik tambahan. Bentuk dan struktur lagu-lagu Makyung ditentukan dalam sistem gongan. Ia dikawal oleh tetawak. Manakala iramanya menggunakan empat timbre iaitu ' pak, duh, cak dan ting serta menggunakan gaya meningkah.





Kompang pula berasal dari kebudayaan Arab di Asia Barat. Sebelum memasuki topik kompang ini, En Amran telah menayangkan video mengenai kompang farmasi dan kompang selawat. Nama lain bagi kompang ialah dufuf, daff, duff, tar atau bendir. Di Indonesia ia dipanggil terbang atau rebana. Terdapat dua pendapat mengenai sejarah kompang. Pendapat pertama mengatakan bentuknya sama dengan hadrah yang menyerupai kompang yang terdapat di negara Arab. Pendapat kedua pula mengenai lirik lagu yang dimainkan selalunya dalam bahasa Arab. Terdapat beberapa adab dalam permainan kompang iaitu pakaian yang dititikberatkan, tidak boleh menelentangkan kompang, tidak boleh melambung kompang, dan tidak boleh meletakkan arah kulit muka kompang ke lantai.




Bahagian yang penting dalam alat muzik kompang ialah belulang yang diperbuat daripada kulit kambing betina dan baluh daripada kayu nangka. Fungsi kompang adalah untuk mengiringi aktiviti vokal seperti nyanyian solo atau kumpulan secara ensemble, mengarak pengantin, kanak-kanak berkhatan dan upacara rasmi yang melibatkan pembesar. Selain itu, ia untuk meransang semangat pasukan dan juga untuk pertandingan paluan kompang dan kompang farmasi. Terdapat beberapa jenis kompang iaitu kompang Hadrah, kompang Johor/Jawa, kompang Eizhar dan kompang Kelalang.

Kompang boleh didapati dalam saiz 30cm, 32.5cm, 37.5cm, dan 40cm. Ia mengikut peringkat umur. Kompang boleh dimainkan secara berdiri atau duduk. Kompang menghasilkan dua bunyi secara asasnya iaitu 'pak' dan 'bung'. Terdapat tiga paluan yang digabungkan bagi mengahasilkan paduan bunyi yang harmoni iaitu Melalu, Meningkah dan Menyilang. Dalam persembahan kompang, terdapat tiga bahagian pukulan iaitu pukulan 'mula', pukulan lagu dan pukulan 'mati'. Kompang harus dijaga agar tidak rosak dan tahan lebih lama. Penalaan kompang bertujuan meninggikan ton bunyi kompang dan permukaan kompang ditinggikan dengan menggunakan sedak. Sedak dibuat daripada rotan atau wayar plastik.

Pada penghujung kuliah tersebut, kami telah diberi peluang untuk bermain kompang. Terasa sungguh seronok. Mula-mula kami hanya berdiri sambil memalu kompang, kemudian kami berarak sambil menyanyikan lagu Madu Tiga. Bagi pelajar jurusan Muzik, mereka mungkin sudah biasa, tapi bagi saya dan rakan-rakan dari jurusan Sejarah agak kelam kabut apabila bermain kompang sambil berarak. Walaupun begitu, ia merupakan sesi pembelajaran yang sangat menarik. Banyak pengalaman yang saya perolehi dalam kursus Muzik Tradisional di bawah pimpinan En Amran. di samping saya mempelajari mengenai muzik tradisional, saya juga ada belajar bermain alat-alat muzik tradisional dan yang menariknya saya juga turut belajar membuat blog. Terima kasih En Amran kerana memberi kami ilmu dan pengalaman yang cukup berharga sepanjang kursus ini.

Wa'salam...

Teruskan Membaca...

Minggu 5: Jurnal Refleksi

Assalamualaikum w.b.t

Pada kuliah minggu lima yang lalu, saya telah mempelajari perkara berkaitan muzik tradisional gamelan dan caklempong. Apa yang dipelajari pada hari itu ialah sejarah gamelan dan caklempong, jenis-jenis gamelan, alat-alat muzik gamelan dan caklempong, melodi, bentuk dan tekstur muzik tersebut.

Tetapi sebelum itu, En Amran telah menayangkan video gamelan Bali. Di dalam video tersebut jelas menunjukkan terdapat video counting pada pemain alat-alat muzik tersebut. Selain itu, En Amran juga menyelitkan mengenai cara-cara mengajar di dalam kelas. Contoh yang diberi oleh En Amran ialah sama ada secara autokratik ataupun demokrasi. Sekiranya secara autokratik, kuasa sepenuhnya terletak pada tangan guru dan sekiranya secara demokrasi, suasana pembelajaran melibatkan pelajar dan guru. Pelajar boleh memilih dan bertanya soalan serta memberi pendapat mereka semasa proses pembelajaran.






GAMELAN MELAYU








Gamelan terbahagi kepada dua iaitu Gamelan Melayu dan Gamelan Jawa. Gamelan Melayu berketegori muzik bentuk tarian utama. Ia juga disebut Gamelan Terengganu dan lebih dikenali sebagai joget gamelan. Wujud di Istana Riau Lingga. Gamelan ini diperkenalkan ke Pahang ketika pemerintahan Sultan Ahmad Muadzam Shah. Puteri baginda Tengku Mariam telah berkahwin dengan Sultan Sulaiman dan telah membawa gamelan ke Terengganu. Sejak itu bermula identiti muzik gamelan Melayu dan Jawa dipisahkan melalui penciptaan lagu baru dan sistem tuning, instrumentasi dan melodi. Alat-alat gamelan Terengganu mengandungi tujuh alat berikut iaitu gendang, bonang/ keromong, saron barong, saron penerus, gambang, kenung dan gong.






GAMELAN JAWA





Jenis gamelan yang kedua ialah gamelan Jawa. Gamelan Jawa juga berkategori muzik bentuk tarian utama. Ia berasal dari Pulau Jawa Tengah. Keseniannya merangkumi tarian, wayang kulit purwa, dan kuda kepang. Di bahagian selatan Semenanjung Malaysiaberbagai bentuk tarian dan wayang Jawa masih dipersembahkan diiringan gamelan Jawa. Ia boleh didapati di Johor,Selangor dan Wilayah Persekutuan.Gamelan Jawa terdiri daripada 9 alat muzik iaitu gendang, bonang/keromong, demong, saron barung, saron penerus, gambang, kenong, kempol dan gong. Selain itu, terdapat motif corak iaitu seperti ukiran.





MOTIF CORAK







Tekstur gamelan adalah polifoni yang bermaksud gubahan yang mempunyai banyak lapisan suara. Ciri utama muzik gamelan ialah bentuknya yang berulang. Istilah bar atau major dalam gamelan dipanggil sebagai Gatra. Terdapat perbezaan di antara Gamelan Jawa dan Terengganu.






CAKLEMPONG






Manakala Caklempong pula dikenali sebagai telempong, tak lempong atau talempong. Muzik cak lempong ini berasal dari Minangkabau. Ia terdapat di Negeri Sembilan seperti di daerah Lenggeng, Kuala Pilah dan Jelebu. muzik caklempong dimainkan bagi mengiringi tarian lilin, pencak silat, majlis perkahwinan dan keramaian. Alat muzik caklempong ialah bonang. Ia di atur atas dua baris tali yang telah diikat di dalam tepak caklempong. Selain itu ialah Gereteh yang terdiri daripada 15 biji bonang, Tingkah pula terdiri daripada 8 biji bonang, Sauwa juga terdiri daripada 8biji bonang, gendang ibu dan anak, bangsi dan serunai.

Pada akhir pembelajaran pada kuliah lima yang lalu, En Amran telah menyuruh kami pergi ke bilik tradisional 3 dan memainkan alat muzik gamelan. Pelajar-pelajar aliran muzik diminta membantu kami yang bukan aliran muzik bagaimana cara memainkan muzik gamelan. Hari itu merupakan pertama kali saya memainkan alat tersebut. Saya memainkan alat muzik bonang. Memang agak kelam kabut kerana saya tidak menghafal kedudukan boang yang perlu diketuk. Apa-apa pun ia merupakan pengalaman yang paling berharga. Terima kasih En Amran kerana memberi kami peluang memainkan alat muzik tersebut.

Wasalam....

Teruskan Membaca...